O gotowaniu, wnętrzach i zdrowiu
Czarny, zielony czy biały? Która herbata jest zdrowsza i dlaczego? Czym różni się kofeina zawarta w herbacie od tej zawartej w kawie? Dlaczego herbata matcha jest tak dobra? A jakie herbatki ziołowe pić, aby poprawić trawienie i odporność?...
Czarny, zielony czy biały? Która herbata jest zdrowsza i dlaczego? Czym różni się kofeina zawarta w herbacie od tej zawartej w kawie? Dlaczego herbata matcha jest tak dobra? A jakie herbatki ziołowe pić, aby poprawić trawienie i odporność? Odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące herbaty znajdziesz w tym wpisie.
Tekst: Daria Buchman
Herbata czarna, zielona, biała i oolong wytwarzane są z rośliny camellia sinensis i różnią się przede wszystkim sposobem przetwarzania. Podczas procesu fermentacji liście herbaty są miażdżone i zwijane, a proces utleniania zmienia ich skład na poziomie fitochemicznym. Białą herbatę produkuje się z pączków i młodych liści, natomiast zieloną z bardziej dojrzałych liści. Obie są herbatami niefermentowanymi, bogatymi w katechiny - polifenole o właściwościach przeciwutleniających. To właśnie one wzmacniają układ sercowo-naczyniowy, zmniejszają ryzyko chorób nowotworowych i poprawiają trawienie.
Im dłużej trwa proces fermentacji, tym mniej użytecznych katechin znajduje się w herbacie (dla porównania: herbata zielona ma 70 mg na 100 ml zaparzonej herbaty, herbata biała - 42 mg, oolong - 34 mg, a czarna - 9 mg). Dlatego uważa się, że zielona herbata jest zdrowsza od czarnej. Liczne badania wykazują, że regularne spożywanie zielonej herbaty poprawia nasz metabolizm, odporność, pamięć, a nawet przedłuża życie.
Im dłużej zielona herbata jest parzona, tym więcej zawiera katechin. Zielona herbata parzona przez 5 minut zawiera 4 razy (!) więcej katechin niż ta sama herbata parzona przez 1 minutę. Uważa się również, że dodając cytrynę do herbaty i trzymając ją w ustach przez kilka sekund przed połknięciem, sprawiamy, że katechiny herbaty są bardziej bioaktywne i łatwiej przyswajalne przez organizm.
Polifenole dobrze rozpuszczają się tylko w gorącej wodzie, dlatego herbaty nie parzy się zimną wodą. Jednak schłodzony napar często staje się mętny - to również właściwość polifenoli. Jeśli po schłodzeniu napar nie jest mętny, oznacza to, że zawartość dobroczynnych polifenoli w herbacie jest bardzo niska.
Na zawartość kofeiny w herbacie ma wpływ wiele czynników: odmiana herbaty, klimat, gleba, stopień fermentacji liści herbaty i metoda jej zbioru. Kolejnym czynnikiem jest temperatura wody podczas parzenia herbaty. Im gorętsza woda, tym więcej kofeiny się uwalnia. O tym, ile kofeiny zawiera herbata, krąży wiele sprzecznych informacji. Niektóre źródła podają, że czarna herbata zawiera więcej kofeiny niż herbata zielona czy oolong. Inni twierdzą, że zielona herbata jest mniej sfermentowana niż czarna, więc zachowuje więcej kofeiny - około 70-80 mg na filiżankę herbaty.
Kofeina zawarta w herbacie działa na organizm łagodniej niż kofeina zawarta w kawie. Kofeina nie występuje w czystej postaci, ale w połączeniu z taniną tworzy teinę, która jest wolniej wchłaniana do krwi. Kofeina w herbacie nie jest uważana za uzależniającą. Ale w każdym razie napoje zawierające kofeinę nie są zalecane dla dzieci, ponieważ mają one stymulujący wpływ na delikatny układ nerwowy. Kofeina nie jest również zalecana osobom dorosłym z nadciśnieniem tętniczym, kobietom w ciąży i karmiącym (ilość wypijanej czarnej i zielonej herbaty nie powinna przekraczać dwóch filiżanek dziennie).
★ Herbaty ziołowe, herbaty korzenne i rooibos nie zawierają kofeiny, ale jeśli wykluczasz kofeinę, zawsze uważnie czytaj skład - wśród składników herbat ziołowych często można znaleźć zieloną herbatę.
W Japonii herbatę matcha pije się już od 900 lat. Buddyjscy mnisi wypijali filiżankę tego eliksiru przed rozpoczęciem medytacji. Herbata Matcha jest wytwarzana z liści zwanych tencha, zmielonych na proszek. Liście uprawiane są w cieniu, ukryte przed słońcem, co znacznie zwiększa ich zawartość chlorofilu - stąd szmaragdowy kolor proszku matcha. Liście Matcha są zbierane ręcznie i gotowane na parze, aby uniknąć utleniania. Matcha zawiera najwięcej przeciwutleniaczy spośród wszystkich herbat (trzy razy więcej niż herbata zielona), dodaje energii, mimo że zawiera o połowę mniej kofeiny niż kawa, i wzmacnia układ odpornościowy.
Wiele torebek herbaty jest powlekanych epichlorohydryną, potencjalnym czynnikiem rakotwórczym. Jeśli używasz torebek z herbatą, upewnij się, że używasz niebielonych torebek papierowych - są one całkowicie bezpieczne.
W Ajurwedzie uważa się, że odpowiednie kombinacje ziół pomagają zrównoważyć dosze. Vatas jest zalecany do herbaty z lukrecji, imbiru, cynamonu, kopru włoskiego, tymianku, goździków i eukaliptusa. Zioła te sprzyjają odprężeniu i poprawiają trawienie. Malina, korzeń łopianu, korzeń mniszka lekarskiego, mięta, hibiskus są odpowiednie dla typu pita - poprawiają trawienie, oczyszczają umysł i pomagają radzić sobie z burzliwymi emocjami. Dla typu kapha polecane są imbir, mięta pieprzowa, cynamon, kardamon i tymianek - zioła te poprawiają nastrój i działają pobudzająco.
"Jestem wielką fanką herbaty i polecam uczynić z jej picia integralną część swojego dnia.
Nie ma znaczenia, kiedy ją pijesz: rano, po południu czy wieczorem przed snem. Przy okazji, w Ajurwedzie uważa się, że picie gorącej herbaty z jedzeniem poprawia trawienie" - Kimberly Snyder, dietetyk i autorka bestsellerowej książki "Beauty Detox"."Rano piję herbatę o nazwie polar, która jest herbatą o niskiej zawartości kofeiny, zrobioną z super liści pochodzących z Ameryki Południowej.
Kiedy potrzebuję zastrzyku energii i inspiracji, piję yerba mate. Uwielbiam matchę, ale dla mnie ma ona zbyt wysoką zawartość kofeiny (staram się nie przekraczać 30 mg, aby łatwiej zasnąć wieczorem)" - Sarah Gottfried, ginekolog i ekspert ds. hormonów."Wszystkim moim klientom polecam jedną lub dwie filiżanki zielonej herbaty dziennie.
Udowodniono, że zielona herbata jest bardzo skutecznym sposobem na poprawę metabolizmu i utratę wagi" - Mark Hyman, założyciel Kliniki Medycyny Funkcjonalnej i autor bestsellera Jedz grubo, schudnij. Uroda i zdrowieOdżywianie